Van vader op zoon 17de Eeuw

De familie Rijs in de 17de eeuw.

Na Petrus Rijs zet de familie zich voort via zijn zoon en kleinzonen. De 17de eeuw is een periode van voortdurende onzekerheid, maar ook van vasthoudendheid. Ondanks oorlogen, epidemieën en zware winters blijft de familie in Dottenijs aanwezig.

Petrus Rijs (°1628) 

Geboren in een onzekere wereld

Op 18 augustus 1628 wordt Petrus Rijs gedoopt in Dottenijs. Hij groeit op in een wereld die al sinds jaren wordt geteisterd door oorlog, armoede en ziekte. De Dertigjarige Oorlog woedt in Europa, en ook al ligt Dottenijs niet altijd in de frontlinie, de gevolgen zijn dagelijks voelbaar.

Deze Petrus is de zoon van Petrus Rijs en Catherine Deladsous. Hij draagt de naam van zijn vader — een traditie die in vele gezinnen werd gevolgd, niet alleen uit eerbetoon, maar ook als symbool van continuïteit in onzekere tijden.

Zijn kinderjaren vallen samen met een periode van heropbouw en nieuwe onzekerheden. Het leven is fragiel, en volwassen worden is geen vanzelfsprekendheid.

Volwassen worden in de Zuidelijke Nederlanden

Wanneer Petrus volwassen wordt, bevinden de Zuidelijke Nederlanden zich opnieuw in een overgangsfase. Machthebbers wisselen, maar voor de gewone bevolking verandert er weinig: hard werken blijft noodzakelijk om te overleven.

Petrus zal, net als zijn vader, vermoedelijk actief zijn geweest in de landbouw of een aanverwant ambacht. Het werk was zwaar en grotendeels seizoensgebonden. De kerk blijft het middelpunt van het sociale leven, en parochieregisters blijven de enige officiële vastlegging van iemands bestaan.

Huwelijk en gezin

Op 17 juni 1659 treedt Petrus Rijs in het huwelijk met Lucia du Hem. Deze huwelijksakte is een belangrijke mijlpaal, omdat ze niet alleen een nieuwe generatie aankondigt, maar ook wijst op de verankering van de familie in de regio.

De naam du Hem verwijst vermoedelijk naar een plaatsnaam of een oude familienaam die verband houdt met de streek. Dergelijke namen kwamen vaak voort uit boerderijen, gehuchten of oude lenen.

Samen bouwen Petrus en Lucia een gezin uit in een tijd waarin stabiliteit nooit gegarandeerd is. Hun kinderen groeien op in een wereld die langzaam verandert, maar waarin het dagelijkse leven nog sterk lijkt op dat van hun grootouders.

Kinderen en verdere verspreiding

Uit dit huwelijk worden kinderen geboren die opnieuw de naam Rijs verder dragen. Zoals gebruikelijk in de 17de eeuw worden zij kort na hun geboorte gedoopt, vaak in dezelfde parochie waar hun ouders zijn gehuwd.

Sommige kinderen blijven in Dottenijs of de onmiddellijke omgeving, anderen trekken later naar naburige dorpen. Deze eerste kleine verplaatsingen vormen het begin van de geografische verspreiding van de familie.

Niet elk kind haalt de volwassen leeftijd. Kindersterfte blijft hoog, en families leren leven met verlies. Toch blijven ze doorgaan, generatie na generatie.

Een naam in verandering

In de documenten uit deze periode zien we steeds vaker variaties in de familienaam:
Rijs, Rys, Ris. Deze verschillen zijn geen teken van verschillende families, maar van een tijd waarin vaste spelling nog niet bestond.

Deze variaties zullen in latere eeuwen uitgroeien tot de naam Reys, zoals die vandaag gekend is.

Een schakel tussen oud en nieuw

Petrus Rijs (°1628) vormt een cruciale overgangsgeneratie. Hij groeit op in een tijd van grote onzekerheid, maar zijn nakomelingen zullen stilaan terechtkomen in een periode van relatieve stabiliteit.

Dankzij hem verschuift de familie van een louter lokaal bestaan naar een bredere regionale aanwezigheid. Zijn kinderen en kleinkinderen zullen de naam Rijs verder dragen, aanpassen en doorgeven.

Slot

Met Petrus Rijs (°1628) komt de familiegeschiedenis in een nieuwe fase.
Niet langer enkel overleven, maar ook langzaam wortel schieten.

Zijn leven verbindt het verleden van zijn ouders met de toekomst van zijn nakomelingen  

Rijs Alexandrus (1674–1713)

Opgroeien tussen oorlog en ontbering

Alexandrus Rijs wordt geboren op 29 november 1674 in Dottenijs, in een gezin dat al generaties lang stevig in de streek verankerd is. Hij groeit op in de schaduw van grote gebeurtenissen, maar vooral ook in de realiteit van het dagelijkse leven op het platteland.

Wanneer Alexandrus vier jaar oud is, wordt op 9 maart 1679 een jongere broer geboren: Petrus Rijs. Het gezin breidt zich uit, maar het geluk is broos. Zoals in zovele gezinnen uit die tijd, blijft verlies nooit ver weg.

In juli 1693, Alexandrus is dan 18 jaar, overlijdt zijn zus Maria Rijs. Datzelfde jaar volgt een nog zwaardere slag: het overlijden van zijn moeder Lucia Duhem. Op nauwelijks 19-jarige leeftijd verliest Alexandrus een van de belangrijkste pijlers van het gezin. De verantwoordelijkheid binnen de familie verschuift, en de overgang naar volwassenheid verloopt abrupt.

Leven in onzekere tijden

De volwassen jaren van Alexandrus vallen samen met een woelige periode in Europa. In 1701, wanneer hij 26 jaar oud is, breekt de Spaanse Successieoorlog uit. Dit grootschalige conflict, dat draait om de opvolging van de Spaanse troon, zal ook in de Zuidelijke Nederlanden zijn sporen nalaten. Legers trekken door het land, belastingen stijgen en de onzekerheid neemt opnieuw toe.

Alsof oorlog nog niet genoeg is, volgt enkele jaren later een natuurramp van ongeziene omvang. Op 6 januari 1709, Alexandrus is dan 34 jaar, begint de zogenaamde "Grote Vorst". Europa wordt getroffen door de strengste winter in meer dan vijf eeuwen. De kou houdt wekenlang aan en leidt tot mislukte oogsten, hongersnood en een verhoogde sterfte. Ook in Dottenijs zal deze winter diepe indruk hebben nagelaten.

Een nieuwe generatie

Ondanks oorlog en ontbering gaat het leven verder. Op 6 november 1711, wanneer Alexandrus 36 jaar is, wordt zijn zoon Judocus Rys geboren in Dottenijs. Met deze geboorte zet Alexandrus de familielijn voort en wordt hij de schakel tussen de turbulente 17de eeuw en een nieuw tijdperk.

Slot

Het leven van Alexandrus Rijs weerspiegelt dat van vele mannen uit zijn tijd: geboren in relatieve rust, volwassen geworden in verlies en onzekerheid, en toch vastbesloten om door te geven wat hij heeft meegekregen.

Met de geboorte van zijn zoon Judocus wordt duidelijk dat, ondanks oorlogen, winters en persoonlijke tragedies, de familie Rijs blijft voortbestaan.

Judocus Rys (°1711)

Een nieuwe generatie in een veranderende wereld

Op 6 november 1711, midden in een periode van onzekerheid en herstel, wordt in Dottenijs Judocus Rys geboren. Hij is de zoon van Alexandrus Rijs en groeit op in een wereld die nog steeds de littekens draagt van oorlog, extreme winters en economische ontwrichting.

Judocus wordt geboren in de nadagen van de Spaanse Successieoorlog (1701–1714). De Zuidelijke Nederlanden zijn uitgeput door jarenlange militaire doortochten, inkwartieringen en zware belastingen. Voor gezinnen zoals dat van de Rijs-familie betekent dit een dagelijks leven dat draait rond overleven, aanpassen en volhouden.

Wanneer Judocus zijn eerste levensjaren doormaakt, begint de regio langzaam te herstellen. De akkers worden opnieuw bewerkt, dorpen proberen hun ritme terug te vinden en gezinnen bouwen verder op wat hen is overgeleverd. De herinnering aan de Grote Vorst van 1709 is echter nog vers: verhalen over mislukte oogsten, hongersnood en ziekte leven voort aan de haardvuren.

Opgroeien in Dottenijs

Judocus groeit op in Dottenijs, een dorp net ten zuiden van de taalgrens, waar het dagelijkse leven wordt bepaald door landbouw, geloof en familiebanden. Kerk en parochie vormen het centrum van de gemeenschap. Geboorten, huwelijken en overlijdens worden zorgvuldig genoteerd, en precies die registers laten ons vandaag toe zijn leven te reconstrueren.

Als zoon van Alexandrus Rijs behoort Judocus tot een familie die al meerdere generaties in Dottenijs geworteld is. De familienaam verschijnt in verschillende schrijfwijzen — Rijs, Rys, Ris — afhankelijk van de klerk die de akte opstelde, maar de bloedlijn blijft onmiskenbaar dezelfde.

Vader en familieleven

Judocus wordt zelf vader van een groot gezin, wat typerend is voor die tijd. Kindersterfte blijft hoog, maar elk nieuw leven betekent ook hoop en continuïteit.

Uit de parochieregisters van Dottenijs kennen we onder meer volgende kinderen:

• Andreas Rys (°1725)
• Eugenius Bernardus Rys (°1735)
• Augustinus Rys (°1735 – †1735)
• Mathias Andreas Rys (°1737)
• Maria Theresia Rys (°1739)
• Eugenius Franciscus Rys (°1742 – †1742)
• Carolina Josepha Rys (°1743)
• Maria Alexandrina Joseph Rys (°1745)
• Maria Francisca Rys (°1747)
• Joannes Baptista Rys (°1748 – †1748)
• Maria Anna Josepha Rys (°1749 – †1750)
• Petrus Josephus Rys (°1752)

De opeenvolging van geboorten én overlijdens maakt pijnlijk duidelijk hoe broos het leven was. Toch blijft het gezin groeien, en via de overlevende kinderen wordt de familienaam verder gedragen.

Tussen oorlog en vooruitgang

Het leven van Judocus speelt zich af tegen de achtergrond van nieuwe Europese conflicten, waaronder de Oostenrijkse Successieoorlog (1741–1748) en later de Zevenjarige Oorlog (1756–1763). Hoewel Dottenijs niet telkens rechtstreeks in de frontlinie ligt, voelen de inwoners de gevolgen: hogere lasten, schaarste en onzekerheid.

Tegelijkertijd staat de wereld niet stil. Langzaam kondigen zich veranderingen aan die later zullen uitmonden in de Verlichting en de industriële vooruitgang. Voor Judocus blijft het leven echter in de eerste plaats lokaal, familiaal en verbonden met het land.

Overgang naar de volgende generatie

Met zonen zoals Andreas Rys en Petrus Josephus Rys zet Judocus de fundamenten voor de volgende hoofdstukken in het familieverhaal. De familie Rys blijft aanwezig in Dottenijs en zal zich later ook uitbreiden naar omliggende dorpen zoals Kooigem, Bellegem en Sint-Kruis.

Judocus Rys vormt zo de schakel tussen het door oorlog geteisterde einde van de 17de eeuw en een nieuwe eeuw waarin de familie zich verder vertakt en verankert.